Onye ahịa zụtara ngwongwo n’otu mba Ọdịda Anyanwụ Afrịka iji ree ha ná mba ọzọ dị n’ógbè ahụ nwere ajụjụ akwụkwọ nnata ego naanị agaghị aza. Ngwongwo ahụ ò ruru eru ka a kpọọ ya ngwaahịa mpaghara a n’okpuru usoro azụmahịa ECOWAS? Ministri na-ahụ maka Mmekọrịta Ghana na Mba Ọzọ butere okwu ahụ n’ahịa Madina na 29 Ọktoba. O wepụtara akụkọ banyere nzukọ ahụ na 2 Novemba.

Ọfịs ECOWAS nke mba dị na ministri ahụ haziri nzukọ maka ndị ahịa, ndị na-anya ụgbọala na ndị ọzọ. Onye nnọchi anya òtù azụmahịa na ụlọ ọrụ mmepụta ihe Ghana kọwara otú usoro mpaghara ahụ si enye ohere ibuga ngwongwo ruru eru n’atụghị ụtụ kọstọm. Otu ihe a na-enyocha bụ iwu na-ekpebi ebe ngwaahịa si malite. Ịzụ ya n’obodo so n’ECOWAS na igosi na ọ bụ n’ebe ahụ ka e mepụtara ya dị iche.

Were ụlọ ọrụ na-achọ ire ngwaahịa ọ rụpụtara n’ofe oke mba dịka ọmụmaatụ. Ntuziaka ECOWAS kọwara usoro nkwado ngwaahịa ụlọ ọrụ mmepụta ihe na akwụkwọ na-egosi ebe o si. Akwụkwọ maka otu ụdị ngwaahịa anaghị agụnye ụdị nke abụọ naanị n’ihi na otu ụlọ ọrụ mepụtara ha abụọ. Nke ahụ dị mkpa tupu onye ahịa ebukọta ngwaahịa dị iche iche maka otu mbupu.

N’ahịa ahụ, ụlọ ọrụ na-akwalite mbupụ ngwongwo Ghana kọwara ọrụ ya gbasara akwụkwọ na usoro mbupụ. Ghana Shippers’ Authority kọwara otú o nwere ike isi nyere onye nwere nsogbu na ndị nnọchiteanya ụgbọ mmiri ma ọ bụ ndị na-ahazi ibu ngwongwo aka. Ndị ọrụ edobere ebe ịjụ ajụjụ n’oge nzukọ ahụ ka onye bịara nwee ike izute ụlọ ọrụ kwesịrị ịza ajụjụ ya.

Ndị ọrụ mbata na ọpụpụ Ghana kọwara okwu ọzọ, gụnyere ikike ịrụ ọrụ na ụzọ ndị mmadụ ga-esi gafee oke mba n’usoro iwu. Inweta nkwado maka ngwongwo na akwụkwọ onye chọrọ ịrụ ọrụ kwesịrị ịnwe dị iche. Nzukọ ahụ kọwara ibu ọrụ ndị dịbu adị. E kwughị na e nyere ndị ahịa niile ma ọ bụ ụdị ngwaahịa niile ohere ọhụrụ ịgafe n’atụghị ụtụ kọstọm.

Ihe ọ pụtara nye gị: ọ bụrụ na ị chọrọ izipụ ngwongwo n’etiti Naịjirịa na Ghana, detuo ụdị ngwaahịa ọ bụ, otú e si mepụta ya na ebe e mepụtara ya, tinyere mba ọ na-aga, tupu ị jụọ maka akwụkwọ kwesịrị ya. Ọ bụrụkwa na ị chọrọ ịrụ ọrụ na mba nnata ahụ, jụọ ajụjụ nke ahụ iche. Azịza gbasara ngwongwo naanị apụghị ịza ajụjụ abụọ ahụ.