Lagos wà lára ìlú mẹ́fà nínú ìwádìí tó ń lo àkíyèsí sátẹ́láìtì léraléra láti mọ ìgbà tí agbègbè ń yí padà, dípò wíwo bí ìlú ṣe gbòòrò sí nìkan. Nínú àlàyé tí NASA tẹ̀ jáde ní 30 Ọ̀wàrà 2026, àjọ náà ṣàlàyé ọ̀nà “Urban Pulse” tó ń rí àkókò ìyípadà tó pọ̀ àti àkókò tó dákẹ́ sí i. Ìlú Nàìjíríà náà wà nínú ìwádìí gan-an; kì í ṣe àpẹẹrẹ tí wọ́n dábàá fún àdánwò ọjọ́ iwájú nìkan.

Ẹgbẹ́ tí àwọn olùwádìí Zhe Zhu àti Karen Seto darí lo dátà Harmonized Landsat àti Sentinel-2, pẹ̀lú ẹ̀kọ́ jinlẹ̀ ti ẹ̀rọ kọ̀ǹpútà àti ìtúpalẹ̀ àkíyèsí bí àkókò ṣe ń lọ. NASA sọ pé ọ̀nà náà ń rí ìyípadà orí ilẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú ìkọ́lé. Ìwádìí náà kan Lagos, Dubai, Mexico City, Mumbai, Seattle àti Shenzhen, ó sì fi agbègbè márùn-ún tó sún mọ́ ara wọn wé ara wọn ní ìlú kọ̀ọ̀kan. Èyí ń ṣàyẹ̀wò ìyàtọ̀ inú ìlú àti ìyàtọ̀ láàárín ìlú.

Gẹ́gẹ́ bí àlàyé NASA, àwọn olùwádìí rí i pé ìyípadà agbègbè máa ń wá ní àkókò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, kì í sì í ṣe ní àkókò kan náà lọ́pọ̀ ìgbà. Agbègbè kan lè ní iṣẹ́ púpọ̀ ní àkókò kúkúrú nígbà tí òmíràn dákẹ́ sí i. Nítorí náà, ìwọ̀n àárín kan fún gbogbo ìlú lè fi ìyàtọ̀ agbègbè pàtàkì pamọ́. Ọ̀rọ̀ “pulse” jẹ́ ọ̀nà láti ṣàlàyé àpẹẹrẹ ìyípadà wọ̀nyí; kì í ṣe ìwọ̀n ìlera ìlú tàbí ìgbésí ayé àwọn olùgbé ní tààrà.

Ètò sátẹ́láìtì tí a so pọ̀ ń fúnni ní àkíyèsí ibi kan náà ní gbogbo ọjọ́ méjì sí mẹ́ta. Urban Pulse ń lo ọ̀wọ́ dátà yẹn láti fojú díwọ̀n ìgbà tí àwọn ìyípadà ti ṣẹlẹ̀ àti bí wọ́n ṣe pọ̀ tó, pẹ̀lú ìkọ́lé, àtúnṣe, ìmúdára ohun èlò ìlú àti wíwó ilé lulẹ̀. Èyí kò túmọ̀ sí pé gbogbo àwòrán tuntun ń sọ ète gbogbo iṣẹ́ ìkọ́lé. Òye ibi náà àti ẹ̀rí tí a kó jọ lórí ilẹ̀ ṣì ṣe pàtàkì fún ìtumọ̀ dátà.

Fún Lagos, àǹfààní tó ṣeé ṣe ni ibi tí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba lè ṣàyẹ̀wò ìkúnfún iṣẹ́ ìpèsè fún ará ìlú. Àmì ìkọ́lé tó pọ̀ lè mú kí wọ́n wo ọ̀nà, omi, ilé ẹ̀kọ́ tàbí iṣẹ́ pàjáwìrì kí wọ́n tó pinnu. Kì í ṣe ẹ̀rí pé agbègbè kan tí a dárúkọ kò ní iṣẹ́ wọ̀nyí. NASA ṣàlàyé ìlò fún ètò ìlú gẹ́gẹ́ bí ohun tó ṣeé ṣe; ìròyìn náà kò kéde pé Ìjọba Ìpínlẹ̀ Lagos ti gbà á lò tàbí pé ó ti fún ìdàgbàsókè ní ipò tuntun láṣẹ.

Ìwádìí náà tún wo bí ìkọ́lé ṣe dín kù ní àkókò COVID-19, tí ìpadà sí iṣẹ́ sì yàtọ̀ lẹ́yìn náà. Ìtàn yẹn ràn wá lọ́wọ́ láti mọ ìdí tí ìtàn kan nípa ìdàgbàsókè ìlú lè má ṣe ṣàfihàn ìrírí gbogbo agbègbè. Àlàyé NASA tuntun ń pèsè ohun èlò fún bíbéèrè tó dára sí i nípa ìyípadà. Bí yóò ṣe wúlò fún ètò ìlú Nàìjíríà yóò dá lórí ìtumọ̀ pẹ̀lú ìṣọ́ra, ìjẹ́rìí agbègbè àti bí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ṣe so ẹ̀rí pọ̀ mọ́ àìní gidi.