Ndị ọkà mmụta osisi na Sibang, Libreville, na-ewu ndekọ osisi Gabon site na njem ọhịa na ịchekwa ihe nlele. N'akụkọ Ọktoba 27, Africanews kọwara ọrụ onyeisi ogige Archange Boupoya na ndị otu ya iji dekọọ ụdị ndụ ndị mmadụ aghọtabeghị nke ọma.
Ndị nyocha na-anọ izu abụọ ma ọ bụ atọ na-anakọta osisi tupu ha akpọọ ha nkụ ma dekọọ ihe. Ndị ọkachamara n'ọtụtụ mba na-enyere aka ịmata ụdị ha. Ịhụ osisi a na-amaghị bụ otu nzọụkwụ; ụdị ọhụrụ a nabatara chọrọ nkọwa sayensị zuru ezu.
Boupoya kwuru na nyocha ha na-achọpụta ihe dịka ụdị ọhụrụ iri kwa afọ. Nke a bụ nkọwa ya banyere ọrụ na-aga n'ihu, ọ bụghị nkwupụta na e bipụtara nchọpụta iri kpọmkwem n'ụbọchị akụkọ ahụ pụtara.
Dị ka akụkọ ahụ si dị, tarin ụlọ ọrụ ahụ nwere ihe dịka ihe nlele 100,000, nke kacha ochie sitere na 1880. A na-edebe ha n'igbe n'ụlọ ọrụ ogige mba. Ndekọ ahụ na-eme ka ihe a hụrụ dịrị ndị ọzọ mgbe njem a kpụkọtara osisi ọ bụla gwụsịrị.
Ndị nyocha kọwara nsogbu ego pere mpe, ebe nchekwa na-ezughị ezu na mgbasawanye obodo gburugburu ogige. Ndị a na-emetụta nchekwa tarin ochie na nyocha ọhụrụ. Ihe nlele chọrọ oghere, ndekọ na nlekọta na-aga n'ihu ka uru sayensị ha dịgide.
Isi ihe bụ na nchekwa gburugburu chọrọ ịmata ihe dị na ebe a pụrụ ilele ihe akaebe ya. Tarin osisi anaghị echebe ebe obibi naanị ya, mana ọ na-akwado njirimara na mkpebi nwere ihe ọmụma. Ndị botanist Gabon na-arụ ọrụ n'ịjikọ nchọpụta ọhụrụ na ihe ọmụma ga-adịgide.