Ụgbọala mgbanyụ ọkụ ruru ebe ihe mberede ụgbọala mere nwere ike ịhụ onye chọrọ enyemaka mbụ tupu ọkụ ebido. Minista Naịjirịa na-ahụ maka ihe dị n’ime obodo, Olubunmi Tunji-Ojo, jiri ihe mberede ndị karịrị ọrụ imenyụ ọkụ kọwaa atụmatụ ya maka ndị ọrụ mgbanyụ ọkụ gọọmenti etiti. Ọ kwuru nke a n’Abuja na 2 Nọvemba n’izu mba ahụ wepụtara maka nchekwa pụọ n’ihe ize ndụ ọkụ.
Minista chọrọ ka iwu ọhụrụ dochie iwu mgbanyụ ọkụ nke 1963. Ọ kọwara na okwu mbụ bụ ịmata ọrụ iwu nyere ụlọ ọrụ ahụ ikike ịrụ. Ọ chọrọ ka a zụọ ndị ọrụ gọọmenti etiti ma nye ha ikike inye enyemaka ahụike n’oge mberede, ịchọ na ịzọpụta ndị mmadụ n’oge idei mmiri na ịnagide ihe ndị dị ize ndụ.
Akụkụ ọzọ nke atụmatụ ahụ gbasara ụlọ tupu nsogbu ebido. Tunji-Ojo kpọrọ oku ka a nyochakwuo ụlọ ma zụọ ndị ọrụ ga-ahụ na ndị obodo na-edebe iwu nchekwa ọkụ. Ọ gwara ụlọ ọrụ ahụ ka ya na ụlọ akwụkwọ rụkọọ ọrụ n’ịkụzi ụzọ dị mfe e si azọpụta mmadụ. O kwuru na ọ chọrọ ka e tinye nke a n’ihe a na-akụziri ụmụ akwụkwọ.
Otu ebe e bu n’obi iji zụọ ndị ọrụ bụ ụlọ akwụkwọ mgbanyụ ọkụ mba ahụ dị na Sheda na Kwali, n’ókèala isi obodo gọọmenti etiti. Minista kwuru na a rụchaala pasent 85 nke ọrụ owuwu, na ọ tụrụ anya na ọ ga-adị njikere ka afọ na-agwụ. Ọnụọgụ a gbasara ọganihu o kwuru na e nwere n’ebe a na-ewu ụlọ ahụ.
Atụmatụ ụlọ akwụkwọ ahụ gụnyere klaasị, ụlọ elu e ji eme mmemme ọzụzụ, na ebe obibi ga-anabata ihe karịrị ndị na-anata ọzụzụ 3,000 n’otu oge. Ọnụọgụ ebe ihi ụra a tụrụ atụmatụ na-egosi etu e chọrọ ka ọzụzụ ahụ buru. Ọ gaghị agwa ezinụlọ ma ndị ọrụ nọ ha nso enweelarị ndị mmadụ na ngwá ọrụ ha chọrọ maka otu ụdị nnapụta.
Ihe ọ pụtara nye gị. Ihe e kwupụtara gbasara onye a ga-enye ọrụ ịnagide ụdị ihe mberede dị iche iche na otú ndị ọrụ ga-esi mụta ọrụ ahụ. Minista ekwuputaghị nọmba ekwentị mberede ọhụrụ, ụbọchị ikike ndị ọ chọrọ ga-amalite, ma ọ bụ oge ezinụlọ nwere ike ịtụ anya enyemaka. Mmecha ụlọ akwụkwọ ahụ na mgbanwe iwu bụ ihe abụọ dị iche a ga-eleba anya na ha.