Ghana ni orílẹ̀-èdè tí wọ́n ń retí ìpinnu lórí ìròyìn àyẹ̀wò rẹ̀ nínú ètò tí ìgbìmọ̀ olùdámọ̀ràn Ìṣọ̀kan Áfíríkà tó ń gbógun ti ìwà ìbàjẹ́ tẹ̀ jáde ní ọjọ́ 3 Oṣù kọkànlá. Ìgbìmọ̀ náà fi ìròyìn àyẹ̀wò Ghana sínú ètò ìpàdé déédéé rẹ̀ ẹlẹ́ẹ̀kẹtàléláàádọ́ta ní Arusha, Tanzania. Ètò ọjọ́ mọ́kànlá yìí wà láàárín ọjọ́ 3 sí 13 Oṣù kọkànlá.
Iṣẹ́ lórí àwọn orílẹ̀-èdè mẹ́ta mìíràn wà ní ìpele ọ̀tọ̀. A retí pé àwọn ọmọ ìgbìmọ̀ yóò gbọ́ bí àyẹ̀wò Côte d’Ivoire, Burundi àti Chad ṣe ń lọ. Ó ṣe pàtàkì láti mọ ìyàtọ̀ yìí. Ìkéde náà kò sọ pé wọ́n ti dá àwọn orílẹ̀-èdè yìí lẹ́jọ́ tàbí sọ ohun tí ìgbìmọ̀ yóò pinnu nípa Ghana. Kò sí ọ̀kan nínú àwọn mẹ́rẹ̀ẹ̀rin tí wọ́n ń dá lẹ́jọ́ ní ilé ẹjọ́ ní ìpàdé yìí.
Àyẹ̀wò náà dá lórí bí àwọn orílẹ̀-èdè ṣe ń mú àdéhùn Ìṣọ̀kan Áfíríkà lórí dídènà àti gbígbógun ti ìwà ìbàjẹ́ ṣẹ. Wọ́n gba àdéhùn náà ní Maputo ní ọdún 2003. Òun ni ìpìlẹ̀ iṣẹ́ ìgbìmọ̀. Ìgbìmọ̀ ń gba ìjọba nímọ̀ràn, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti kọ àwọn òfin àpẹẹrẹ. Àwọn aṣòfin lè wo òfin àpẹẹrẹ nígbà tí wọ́n bá ń kọ òfin orílẹ̀-èdè wọn. Fífihàn ní ìpàdé Ìṣọ̀kan Áfíríkà kò sọ ọ́ di òfin ní orílẹ̀-èdè kan tí ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́.
A tún retí pé àwọn ọmọ ìgbìmọ̀ yóò gbọ́ nípa ìsapá láti gba dúkìá padà àti iṣẹ́ wọn pẹ̀lú ilé aṣòfin gbogbo Áfíríkà àti àjọ Ìṣọ̀kan Áfíríkà tó ń bójú tó òfin àgbáyé. Àlàyé nípa gbígba dúkìá padà lè sọ bí àwọn àjọ ṣe ń ṣiṣẹ́ pọ̀. Ìkéde náà kò sọ iye owó tí wọ́n gbà padà tàbí tí wọ́n dá padà lábẹ́ kókó yìí.
Ètò náà pèsè ààyè láti bá àwọn ọ̀dọ́ àti ẹgbẹ́ tí kò sí lábẹ́ ìjọba sọ̀rọ̀ nípa kíkópa lábẹ́ abala 12 nínú àdéhùn náà. Èyí mú kí ìdí ìpàdé náà ju bíbá ara wọn sọ̀rọ̀ láàárín àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba lọ. Lẹ́yìn ìpàdé ni a ó tó lè mọ àwọn àbá tí wọ́n yóò fi sínú ìmọ̀ràn ìkẹyìn, bí irú àbá bẹ́ẹ̀ bá wà.
Ohun tó túmọ̀ sí fún ọ. Bí o bá ka ọ̀rọ̀ kan nípa àyẹ̀wò Ghana, yẹ̀ ẹ́ wò bóyá ó ń tọ́ka sí ètò ìpàdé yìí tàbí ìpinnu tí ìgbìmọ̀ ti tẹ̀ jáde. Fún àwọn òǹkàwé ní Nàìjíríà, ìyàtọ̀ náà tún kan òfin àpẹẹrẹ. Ìkéde náà sọ nípa iṣẹ́ tí wọ́n ń ṣe lórí wọn. Kò kéde àyípadà sí òfin Nàìjíríà.