Sabon ma’aunin mulki na Afirka ya sanya Najeriya cikin ƙasashen da suka koma baya cikin shekaru goma

Najeriya tana cikin ƙasashen Afirka da makinsu na mulki gaba ɗaya ya ragu tsakanin 2016 da 2025, a sabon Ibrahim Index of African Governance na 2026. Gidauniyar Mo Ibrahim ta sanya Najeriya da Madagascar a matsayi na 38 tare a jerin shekarar ƙarshe. Sakamakon ya shafi bayanan shekaru goma, ba auna abubuwan da suka faru a wannan makon ba.

Yanayin nahiyar ya bambanta. Ƙasashe 30 sun inganta makinsu gaba ɗaya cikin shekaru goma, 23 sun koma baya, ɗaya kuma bai canza ba. Matsakaicin Afirka ya tashi daga 49.3 zuwa 50.1 cikin 100. Ci gaban damar tattalin arziki da rayuwar jama’a ya fi raguwar tsaro, haƙƙoƙi da sa hannun jama’a nauyi a ma’aunin da aka haɗa. Ɗan ci gaban nahiyar ba yana nufin kowace ƙasa ko kowane ɓangaren gwamnati ya inganta ba.

Gidauniyar ta bayyana yanayin Najeriya a matsayin koma baya mai raguwar sauri. Ma’anar ita ce: makin 2025 ya yi ƙasa da na 2016, amma saurin raguwar ya ragu tun 2021. Bai dace a taƙaita wannan da cewa an farfaɗo ko rushewa na ƙara sauri ba. Matsayin ƙasa kuma ba ya nuna yadda kowace jiha ko al’umma a Najeriya ta yi.

Ma’aunin yana nazarin ƙasashe 54 a manyan rukunoni huɗu: tsaro da bin doka; sa hannun jama’a, haƙƙoƙi da haɗa kowa; damar tattalin arziki; da ci gaban rayuwar jama’a. Hanyar gidauniyar tana haɗa alamomi daban-daban, tana wallafa maki da yanayin canji. Shafinta yana ba masu amfani shawarar kwatanta sakamako a cikin sabon kundin bayanai, domin ana amfani da gyare-gyare a duk shekarun da ake nazari.

A hirar AFP da Africanews ta ruwaito ranar 1 Nuwamba, wanda ya kafa gidauniyar, Mo Ibrahim, ya yi ra’ayin cewa ƙaruwar siyasar shugabanni masu kama-karya a duniya tana ƙarfafa shugabannin Afirka su raunana haƙƙoƙi. Wannan fassararsa ce ta yanayin siyasa, ba hujjar sanadi da makin ƙasa ya tabbatar ba. Wannan rahoton bai maimaita zarge-zargen abubuwan da ba a tabbatar ba, kuma bai nuna cewa an yi juyin mulkin soja a Najeriya kwanan nan ba.

Abin da yake nufi a gare ku: tambayar da ta fi amfani ita ce wane aikin jama’a ko haƙƙi ke bayan matsayin da kanun labarai ya nuna. Masu karatu a Najeriya za su iya amfani da ma’aunai dabam-dabam wajen tambayar samun ilimi, lafiya, tsaro da gwamnati mai ɗaukar alhaki. Maki na gama-gari mafari ne na bincike, ba hujjar cewa wata makaranta, asibiti ko jami’i a yankinku ya inganta ko ya gaza ba.