A ti rọ àwọn ìjọba Áfíríkà láti mú ààbò àwọn oníròyìn lágbára àti láti ṣe ìwádìí àwọn ìkọlù sí wọn, nínú ìkéde apapọ̀ tí African Union Commission àti Federation of African Journalists gbé jáde ní ọjọ́ 2 Nọ́vẹ́ńbà. Ìpè náà so ààbò àwọn oníròyìn pọ̀ mọ́ agbára àwọn ará ìlú láti rí ìsọfúnni gbà àti láti kópa nínú ọ̀ràn ìlú.

Bankole Adeoye, kọmíṣọ́nà AU fún ètò òṣèlú, àlàáfíà àti ààbò, àti ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn oníròyìn Omar Faruk Osman fọwọ́ sí ìkéde náà. Wọ́n béèrè fún ètò ààbò orílẹ̀-èdè, ìdáàbòbo àwọn tó ń ròyìn ìdìbò àti ìfẹ̀hónúhàn, àti ìgbésẹ̀ lòdì sí ìfínilára àti ìṣọ́ nípasẹ̀ ìmọ̀ ẹ̀rọ. Wọ́n tún rọ̀ pé kí àwọn oníròyìn kópa nínú ṣíṣe àti ṣíṣàyẹ̀wò àwọn ìgbésẹ̀ ààbò wọn.

Ìpè náà fi àwọn ewu pàtó tí àwọn obìnrin oníròyìn ń kojú sínú ọ̀rọ̀ rẹ̀. Àwọn àbá náà dá lórí dídènà ewu, ìdáàbòbo àti jíjẹ́ kí ẹni tó ṣẹ̀ dáhùn. Wọ́n ní kí àwọn aláṣẹ wádìí ìwà ọ̀daràn, lépa àwọn tó ṣe é, kí wọ́n sì fún àwọn tí a ṣe níbi ní ọ̀nà láti rí ìdájọ́ òdodo gbà. Ìpè fún ìgbésẹ̀ ni èyí sí àwọn orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́. Ìkéde náà kò kéde ètò ààbò tuntun fún Nàìjíríà, kò sì fi hàn pé a ti yanjú àwọn ẹjọ́ pàtó.

Ọjọ́ náà ní ìtàn tó gbòòrò. Àpéjọ Gbogbogbòò ti Àjọ Àwọn Orílẹ̀-èdè ṣe ọjọ́ ìrántí náà ní 2013. Gẹ́gẹ́ bí UNESCO ṣe sọ, ọjọ́ 2 Nọ́vẹ́ńbà jẹ́ ìrántí àwọn oníròyìn Faransé méjì tí a pa ní Mali ní ọdún náà. Àjọ náà so ọ̀rọ̀ náà pọ̀ mọ́ bí ìsọfúnni nípa ìwà ìbàjẹ́, ọ̀daràn àti ìnilára ṣe lè sọnù nígbà tí àwọn oníròyìn kò lè ṣiṣẹ́ láìsí ewu.

UNESCO tún gbé ìròyìn olùdarí àgbà rẹ̀ lórí ààbò àwọn oníròyìn jáde ní ọjọ́ 2 Nọ́vẹ́ńbà. Ìròyìn náà, tí a ń tẹ̀ jáde lẹ́ẹ̀kan ní ọdún méjì, ń ṣàyẹ̀wò ewu sí àwọn òṣìṣẹ́ ilé iṣẹ́ ìròyìn àti bóyá pípa wọn ń yọrí sí jíjẹ́ kí àwọn ẹlẹ́ṣẹ̀ dáhùn nípasẹ̀ ilé ẹjọ́. Ó ṣe pàtàkì láti rántí pé àgbáyé ni ó kàn. Ìwádìí àgbáyé kò fi ohun tó ṣẹlẹ̀ nínú ẹjọ́ pàtó ní Nàìjíríà hàn, bẹ́ẹ̀ ni kò fi hàn pé ìwádìí ẹjọ́ yẹn ti yọrí sí rere.

Ohun tí ó túmọ̀ sí fún ọ. Ohun tí ó tẹ̀ lé ìlérí ààbò ni a fi máa dán an wò. Fún àwọn tó ń ka ìròyìn ní Nàìjíríà, àwọn ìbéèrè tó wúlò ni bóyá a ṣe ìwádìí ìkọlù, bóyá àwọn oníròyìn tí ọ̀ràn náà kàn lè tẹ̀ síwájú nínú iṣẹ́ wọn, àti bóyá àwọn aláṣẹ ṣàlàyé èsì rẹ̀. Ìkéde ní gbangba fúnni ní ohun tí a lè fi béèrè àwọn ìbéèrè wọ̀nyí. Ìkéde fúnra rẹ̀ kò dá wọn lóhùn.