Òkúta ojú ọ̀run tí a rí ní Mali ní 2022 ti hàn pé ó jẹ́ àlejò àtijọ́ láti Mars. NASA sọ ní October 29 pé àwọn onímọ̀ tó ṣàyẹ̀wò Teghaza 001 rí ẹ̀rí pé ó dá sílẹ̀ ní ohun tó lé ní bílíọ̀nù ọdún 4.1 sẹ́yìn. Ó fún wọn ní àǹfààní láti mọ erunrun Mars àkọ́kọ́.
Àwọn onímọ̀ kọ́kọ́ fi àwọn irú oxygen tí a ń pè ní isotopes mọ ibi tí ó ti wá. Àwọn wọ̀nyí lè ṣiṣẹ́ bí àmì ìdánimọ̀ kemika. Ìyàlẹ́nu ńlá dé lẹ́yìn náà, nígbà tí àwọn ohun inú òkúta àti ìrísí rẹ̀ fi ìtàn tó gùn, tó sì díjú ju èyí tí ojú àkọ́kọ́ rí hàn.
Àwọn mineral inú òkúta náà dá sílẹ̀ bí magma tó gbóná ṣe ń tutù. Àwọn onímọ̀ lo kirisita zircon àti àwọn ìwọ̀n mìíràn láti mọ ọjọ́-orí rẹ̀. Ẹ̀rí fi hàn pé omi yí i padà ní nǹkan bí bílíọ̀nù ọdún 4.1 sẹ́yìn. Nítorí náà, òkúta àkọ́kọ́ ti wà ṣáájú ìyípadà yẹn.
Ọ̀nà ìwádìí kan jẹ́ kí wọ́n ṣàyẹ̀wò àwọn èérún mineral nínú ẹ̀yà kékeré láì yo gbogbo àpẹẹrẹ náà. Èyí ṣe pàtàkì nítorí irú òkúta Mars bẹ́ẹ̀ kò pọ̀. Pípamọ́ ohun tó kù jẹ́ kí àwọn yàrá mìíràn lè béèrè ìbéèrè tuntun, kí wọ́n sì tún dán àbájáde wò pẹ̀lú irinṣẹ́ mìíràn.
A kò mọ ibi pàtó tí Teghaza 001 ti jáde ní Mars. Àwọn onímọ̀ yan àwọn agbègbè tí kemika àti mineral wọn jọ ti àpẹẹrẹ náà, pàápàá ní ilẹ̀ gíga gúúsù Mars. Ìjọra yìí ń ràn ìtumọ̀ lọ́wọ́, ṣùgbọ́n kò dá ibi tí ìkọlù ti lé òkúta náà sí ọ̀nà Ayé lójú.
Ìwádìí yìí dá lórí òkúta, omi àti ìtàn pílánẹ́ẹ̀tì; kì í ṣe ìkéde pé a ti rí ẹ̀mí alààyè. Ìwádìí tó tẹ̀ lé e yóò ṣàyẹ̀wò ohun tí àpẹẹrẹ náà lè sọ nípa Mars àtijọ́. Bí a ṣe rí i ní Mali tún fi hàn bí ìṣàwárí ní aṣálẹ̀ Africa ṣe lè ran ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àgbáyé lọ́wọ́.