Bincike a Tigray ya nuna ire-iren dawa da yawa suna cikin yanki guda

Samfurin dawa guda biyu daga gunduma ɗaya za su iya nuna bambanci sosai a siffofin amfanin. Wata takarda da mujallar Scientific Reports ta wallafa ranar 4 ga Nuwamba ta nazarci nau’in dawar gargajiya 108 daga Tigray a arewacin Habasha. Shushay Welderufael ya kwatanta siffofi 13 da ake iya gani a tsirran don auna bambanci cikin yanki ɗaya da kuma tsakanin yankuna.

Irin amfanin gargajiya yana nufin wani rukuni na amfanin gona da aka daɗe ana adanawa a wuri. Sunansa yana ba da wani bayani amma ba ya bayyana kowace siffar hatsi ko kan dawar. Manoma a gundumomi takwas sun samar da samfurori da bayanai game da dawarsu. Binciken ya haɗa samfurorin bisa ga gundumar asalinsu da shiyyar ƙasa da kuma tsayin wurin daga matakin teku.

Ba dukkan siffofin suka nuna bambanci iri ɗaya ba. A ma’aunin bambance-bambancen da aka yi amfani da shi, siffar hatsi ta samu 0.33, yayin da cikar hatsi ta samu 0.99. Waɗannan lambobi suna bayyana yawan bambancin da aka gani a wata siffa. Ba nauyi ba ne a giram, kuma ba kiyasin yawan hatsin da manomi zai girba ba ne.

Iyakokin gundumomi sun bayyana ɗan ƙaramin ɓangaren bambancin. A kwatancin gundumomin asali, kashi 85 cikin 100 na bambancin yana cikin gundumomin. Idan an haɗa samfurori bisa ga shiyya, kashi 92 cikin 100 yana cikin shiyyoyin. Wani lissafi na uku ya nuna kashi 89 cikin 100 yana cikin rukunonin tsayin wurare. Kwatance ne daban-daban na samfurori ɗaya.

Sakamakon yana da muhimmanci wajen tattara iri da kiyaye su. Ɗaukar samfurin guda ɗaya tak daga kowace gunduma na iya sa a rasa bambancin da yake kusa. Siffar kan dawa da yadda hatsinsa ke dunƙulewa, da yadda murfin hatsi yake, da gashin da yake bayyana bayan nuna suna daga siffofin da suka fi bambanta samfurorin a nazarin.

Abin da hakan ke nufi gare ku. Bayanin bambance-bambancen zai iya taimakawa wajen zaɓar iri don adanawa ko nazari a shirin inganta iri. Ba shawarar shuka wani irin dawar Habasha a Najeriya ba ne. Ma’aunan suna kwatanta siffofin da ake gani. Manomin da ke neman irin da zai fi aiki a wurinsa yana kuma buƙatar hujja kan yawan amfanin da zai samar a yanayin wurin.