Nnyocha sorghum na Tigray hụrụ ọtụtụ ọdịiche n’ihe ọkụkụ n’ime otu mpaghara

Ihe atụ sorghum abụọ sitere n’otu distrikti nwere ike igosi ọdịiche dị ukwuu n’ihe ọkụkụ ahụ. Akwụkwọ Scientific Reports bipụtara na 4 Nọvemba nyochara ụdị sorghum ọdịnala 108 sitere na Tigray n’ebe ugwu Etiopia. Shushay Welderufael jiri àgwà 13 anya pụrụ ịhụ n’osisi ndị ahụ tụnyere ibe ha, chọọ ịmata ole n’ime ọdịiche ahụ dị n’otu mpaghara na ole dị n’etiti mpaghara dị iche iche.

Ụdị ihe ọkụkụ ọdịnala bụ ìgwè ihe ọkụkụ ndị mmadụ chekwara n’otu ebe kemgbe oge gara aga. Aha ya na-enye ụfọdụ ozi gbasara ya, mana ọ naghị akọwa àgwà mkpụrụ niile ma ọ bụ isi osisi na-ebu mkpụrụ. Ndị ọrụ ubi si na distrikti asatọ nyere ihe atụ na ozi gbasara sorghum ha. E kewara ihe atụ ndị ahụ dịka distrikti ha si pụta, mpaghara ala na ogo ịdị elu ala siri dị.

Àgwà niile egosighị otu ogo ọdịiche. N’ihe e ji tụọ ọdịiche dị iche iche n’akwụkwọ ahụ, ọdịdị mkpụrụ nwetara 0.33, ebe ogo otú mkpụrụ siri jupụta nwetara 0.99. Ọnụọgụ ndị a na-akọwa ọdịiche e hụrụ n’otu àgwà. Ha abụghị ibu n’ime gram ma ọ bụ amụma ole mkpụrụ onye ọrụ ubi ga-aghọrọ.

Ókè distrikti dị iche iche kọwara naanị ntakịrị n’ime ọdịiche ahụ. Mgbe e kewara ihe atụ ahụ dịka distrikti ha si pụta, pasent 85 nke ọdịiche ahụ dị n’ime distrikti. Mgbe e kewara ha dịka mpaghara ala, pasent 92 dị n’ime mpaghara ndị ahụ. Ntụnyere nke atọ hụrụ pasent 89 n’ime ìgwè e ji ogo ịdị elu ala kee. Ntụnyere ndị a dị iche ma ha ji otu nchịkọta ihe atụ.

Nke a dị mkpa n’ịchịkọta na ichekwa mkpụrụ. Inweta naanị otu ihe atụ n’otu distrikti pụrụ ime ka a ghara ịhụ ọdịiche dị nso. Ọdịdị na otú isi osisi nke na-ebu mkpụrụ siri sie ike n’ịchịkọta ọnụ, oke ihe kpuchiri mkpụrụ na ajị ndị siri ike mgbe ọ chara so n’àgwà nyere aka nke ukwuu n’ikewapụ ihe atụ n’ọmụmụ ahụ.

Ihe nke a pụtara nye gị. Ihe ọmụma gbasara ọdịiche na-enyere aka mgbe a chọrọ ịhọrọ mkpụrụ a ga-echekwa ma ọ bụ nyochaa n’ọrụ imezi ụdị mkpụrụ. Ọ naghị akwado ịkụ otu ụdị sorghum Etiopia na Naịjirịa. Ọnụọgụ ndị a tụrụ ọdịiche anya pụrụ ịhụ. Onye ọrụ ubi na-achọ ụdị kacha mma n’ebe ya ga-achọkwa ihe akaebe gbasara ole mkpụrụ a ga-aghọrọ n’ọnọdụ ubi dị n’ebe ahụ.