Ọtụtụ ụdị osisi na ahịhịa nwere ike ịmalite itolite n’otu ọhịa mgbe ọhịa ahụ enwetabeghị ọdịdị ya nke mbụ. Nke a bụ ajụjụ nnyocha e mere n’ebe atọ n’akụkụ Osimiri Warri na Steeti Delta welitere. Ndị nyocha hụrụ ụdị osisi na ahịhịa 144 n’ebe atọ ahụ ma e jikọta ha. N’ebe ọrụ mmadụ gbanwere na mbụ, e nwere ọtụtụ ụdị, ma ahịhịa na osisi ndị ọzọ nwere okporo dị nro bara ụba.
Akwụkwọ akụkọ Discover Plants bipụtara nnyocha ahụ na 3 Nọvemba. Ndị nyocha rụrụ ọrụ n’ọhịa ọtụtụ afọ tupu mgbe ahụ, na Maachị na Julaị 2021, ka ha nwee ike nyochaa ya n’oge ọkọchị nakwa n’oge mmiri ozuzo. N’otu ebe, ndị mmadụ egbutula ụfọdụ osisi ha họọrọ. Ndị nyocha jiri ya tụnyere ebe abụọ dị nso nke osisi toro ogologo kpuchiri, ndị e dekọrọ obere mmebi mmadụ ma ọ bụ nke a na-edekọghị.
Kedu ka a ga-esi jiri osisi toro ogologo tụnyere ahịhịa dị n’okpuru ya? Ndị nyocha kara akara n’ala 60 n’ozuzu. Ha gụrụ osisi na obere osisi n’ala nwere akụkụ anọ ha nhata, mita 20 n’akụkụ nke ọ bụla. Ha ji ndị pere mpe, mita abụọ n’akụkụ nke ọ bụla, gụọ ụdị ndị ọzọ. Nkwụ so n’ụdị osisi ha na-ahụkarị n’ebe ndị ahụ.
Ịgụ ụdị dị iche iche na-aza otu ajụjụ. Ịgụ ugboro ole a hụrụ nke ọ bụla na-aza ajụjụ ọzọ. E nwere ọtụtụ ụdị n’ebe ọrụ mmadụ gbanwere. N’ọhịa ndị dị nso, ọnụọgụ ha n’ụdị dị iche iche karịrị nso n’ịha nhata. Osisi na obere osisi ha tokwara ogologo karịa. Ọhịa abụọ ahụ yiri onwe ha karịa n’ụdị ihe na-eto n’ime ha.
Ntụnyere ahụ nwere oke. Otu ule ọnụ ọgụgụ gbasara nkesa ìgwè osisi na ahịhịa dịka ọdịdị ha si eto egosighị ọdịiche ruru ogo mgbakọ ahụ chọrọ n’etiti ebe ndị ahụ. Ndị ode akwụkwọ kwuru na ihe na-eto ugbu a dabara n’echiche na ọhịa ahụ na-agbake nwayọọ nwayọọ. Ihe ha hụrụ egosighị ụbọchị ọ ga-adịkwa ka ọhịa ndị dị ya nso.
Ihe nke a pụtara nye gị. Mgbe ndị na-arụ ọrụ iweghachi ọhịa kwuru ọnụ ọgụgụ ụdị osisi na ahịhịa ha gụrụ, jụọ ihe na-eto ebe ahụ na otu ha si gbasaa. Ndepụta nwere ọtụtụ ụdị ahịhịa na osisi nwere okporo dị nro nwere ike ịkọwa ebe obibi dị mkpa nye ihe ndị dị ndụ. Ndepụta ahụ naanị ya enweghị ike ịgwa gị ma alaka osisi alọghachila kpuchie elu ọhịa ahụ.