Àpẹẹrẹ ọkà bàbà méjì láti inú àgbègbè kan náà lè fi ìyàtọ̀ púpọ̀ hàn nípa irúgbìn náà. Ìwé tí Scientific Reports tẹ̀ jáde ní 4 Oṣù kọkànlá yẹ oríṣi ọkà bàbà ìbílẹ̀ 108 wò ní Tigray ní àríwá Ethiopia. Shushay Welderufael fi àbùdá 13 tí ojú lè rí lára ewéko wéra, ó sì ṣàyẹ̀wò ìyàtọ̀ tí ó wà nínú àgbègbè kan àti èyí tó ya àgbègbè kan sọ́tọ̀ sí òmíràn.
Irúgbìn ìbílẹ̀ níbí túmọ̀ sí àwùjọ irúgbìn tí àwọn ènìyàn ti tọ́jú ní agbègbè kan tipẹ́. Orúkọ rẹ̀ fún olùṣèwádìí ní ìmọ̀ díẹ̀ ṣùgbọ́n kò ṣàpèjúwe gbogbo àbùdá kúlẹ̀kúlẹ̀ ọkà tàbí orí tí ó ń so èso. Àwọn àgbẹ̀ láti agbègbè ìṣàkóso mẹ́jọ pèsè àpẹẹrẹ àti ìròyìn nípa ọkà bàbà wọn. Ìtúpalẹ̀ náà kó àwọn àpẹẹrẹ jọ gẹ́gẹ́ bí agbègbè ìṣàkóso tí wọ́n ti wá, ìpín ilẹ̀ àti bí ilẹ̀ ṣe ga tó.
Gbogbo àbùdá kò ní ìyàtọ̀ tó pọ̀ bákan náà. Nínú ìwọ̀n onírúurú tí ìwé náà lò, ìrísí ọkà ní 0.33, ṣùgbọ́n bí inú ọkà ṣe kún tó ní 0.99. Àwọn nọ́mbà náà ń ṣàpèjúwe onírúurú ìrísí tí wọ́n rí nínú àbùdá kọ̀ọ̀kan. Wọn kì í ṣe ìwúwo ní gíráàmù tàbí ìṣirò iye ọkà tí àgbẹ̀ yóò kórè.
Ààlà agbègbè ìṣàkóso dáhùn fún apá kékeré nínú ìyàtọ̀ náà. Nígbà tí wọ́n fi agbègbè ìṣàkóso ibi tí àwọn àpẹẹrẹ ti wá ṣe àfiwé, ìdá 85 nínú ọgọ́rùn-ún ìyàtọ̀ wà nínú àwọn agbègbè náà. Nígbà tí wọ́n pín wọn sí ìpín ilẹ̀, ìdá 92 nínú ọgọ́rùn-ún wà nínú àwọn ìpín náà. Ìṣirò kẹta rí ìdá 89 nínú ọgọ́rùn-ún nínú àwọn ìpín tí a fi gíga ilẹ̀ dá. Àfiwé ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni lórí àkójọpọ̀ kan náà.
Èyí ní ìtumọ̀ fún kíkó irúgbìn jọ àti ìtọ́jú rẹ̀. Bí a bá mú àpẹẹrẹ kan ṣoṣo láti agbègbè kan, a lè má rí àwọn ìyàtọ̀ tó wà nítòsí. Ìrísí orí ọkà àti bí ó ṣe kó ara jọ, bí àwọ̀ ṣe bo ọkà àti àwọn irun líle tí ó wà nígbà tí ọkà bá gbó wà lára àwọn àbùdá tí ó dá ìyàtọ̀ hàn jù lọ.
Ohun tí èyí túmọ̀ sí fún ọ. Àlàyé lórí onírúurú lè ṣe ìrànlọ́wọ́ láti yan irúgbìn fún ìtọ́jú tàbí àyẹ̀wò nínú ètò ìmúgbòòrò irúgbìn. Kò túmọ̀ sí ìmọ̀ràn láti gbin irú ọkà Ethiopia pàtó ní Nàìjíríà. Àwọn ìwọ̀n wọ̀nyí jẹ́ ti ìyàtọ̀ tí ojú lè rí. Àgbẹ̀ tí ó fẹ́ mọ irú tí yóò ṣe dáadáa ní ibìkan tún nílò ẹ̀rí nípa iye ọkà tí a lè kórè ní ipò agbègbè náà.