Àgbẹ̀ méjì lè rí àbàwọ́n lórí ewé igi safou, ṣùgbọ́n ohun tó ń fa ìṣòro lè yàtọ̀. Àwọn olùṣèwádìí ní Yunifásítì Dschang ti ya àwòrán ilẹ̀ tí ó ń fi ibi tí àrùn igi yìí wà hàn ní agbègbè mẹ́ta ní Cameroon. Ìwádìí tí wọ́n tẹ̀ jáde ní 3 Oṣù kọkànlá fi hàn pé àrùn tó fa ìbàjẹ́ tó pọ̀ jù ní agbègbè kan lè yàtọ̀ sí èyí tó le jù ní agbègbè mìíràn.

Dacryodes edulis ni orúkọ sáyẹ́ǹsì igi náà. Wọ́n tún ń pè é ní African pear, African plum tàbí safou. Àwọn ènìyàn ń gbìn ín fún èso tí wọ́n ń jẹ tí wọ́n sì ń tà. Àwọn olùṣèwádìí dé abúlé 14 ní ilẹ̀ olókè ìwọ̀ oòrùn, 18 ní agbègbè igbó tó ní àkókò òjò méjì àti mẹ́fà ní agbègbè igbó tó ní àkókò òjò kan. Wọ́n yan oko eléso kan ní abúlé kọ̀ọ̀kan ní ọ̀nà àìròtẹ́lẹ̀ fún ìwọ̀n wọn.

Wọ́n wo àmì àrùn lára ewé àti èso, wọ́n sì ṣàkọsílẹ̀ ipò àyíká àwọn igi. Wọ́n ṣe àfikún ohun tí wọ́n ṣàkíyèsí ní oko pẹ̀lú iṣẹ́ yàrá ìwádìí, kí wọ́n lè ya àwọn ohun alààyè tí ń fa àrùn sọ́tọ̀ kí wọ́n sì dán agbára wọn láti fa àrùn wò. Wọ́n tún kọ ibi tí igi kọ̀ọ̀kan wà sílẹ̀. Nípa bẹ́ẹ̀ ni wọ́n fi lè so irú ìbàjẹ́ pọ̀ mọ́ ibi tí ó ti ṣẹlẹ̀ lórí àwòrán ilẹ̀.

Àrùn àbàwọ́n ewé Cercospora le jù lọ ní ilẹ̀ olókè àti ní igbó tí àkókò òjò jẹ́ méjì. Àrùn anthracnose le jù lọ ní agbègbè igbó tí àkókò òjò jẹ́ ọ̀kan. Wọ́n tún ròyìn ìṣòro bí ẹ̀ka igi tí ń kú láti orí rẹ̀, àrùn red rust àti jíjẹrà níbi tí èso ti so mọ́ igi kékeré tó dì í mú.

Àwòrán ilẹ̀ tó ń fi àwọn igi aláìsàn hàn àti ìdíwọ̀n bí igi kan ṣe bàjẹ́ ń dáhùn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Láti mọ iye igi tí àrùn kó, wọ́n ka ìpín àwọn igi tó ní àrùn nínú gbogbo èyí tí wọ́n yẹ̀ wò. Láti mọ bí àrùn ṣe le, wọ́n wo ìbàjẹ́ yíká àwọn ewé àti ẹ̀ka ìsàlẹ̀ òkè igi. Ìwọ̀n gíga fún bí àrùn ṣe le kì í ṣe ìdá ọgọ́rùn-ún èso tí gbogbo orílẹ̀-èdè pàdánù.

Ohun tí èyí túmọ̀ sí fún ọ. Àgbẹ̀ ní Nàìjíríà tó mọ èso náà lè lo ìyàtọ̀ yìí nígbà tó bá ń ṣàlàyé ìṣòro: igi mélòó ló ní àmì ìbàjẹ́, apá wo ló kàn, báwo sì ni ìbàjẹ́ náà ṣe pọ̀ tó? Ìwádìí ní Cameroon pèsè àpẹẹrẹ fún ìfiwéra. Kò dá àrùn tí ó wà nínú oko kan ní Nàìjíríà mọ̀, kò sì fi ìtọ́jú tó máa ṣiṣẹ́ níbẹ̀ hàn.