Nígbà tí ìjọba bá kéde iṣẹ́ ìdàgbàsókè kan, ìfọwọ́sí rẹ̀ sọ ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn náà nìkan. Ẹni tó fẹ́ tọ ipa owó náà gbọ́dọ̀ mọ ohun tí wọ́n ṣe ìlérí rẹ̀, iye tí wọ́n ti san jáde àti ohun tí wọ́n ṣàṣeyọrí láti ṣe. Ẹ̀ka iṣẹ́ Ilé Ìfowópamọ́ Ìdàgbàsókè Áfíríkà pẹ̀lú àwọn ìjọba gba ipò kìíní nínú 33 tí wọ́n ṣe àyẹ̀wò wọn fún Aid Transparency Index 2026 tí wọ́n gbé jáde ní London ní 4 Oṣù kọkànlá.

Publish What You Fund fún ẹ̀ka náà ní àmì 98.8 nínú 100, ìwọ̀n kan náà pẹ̀lú ti 2024. Èyí ni ìgbà kẹta lẹ́sẹ̀sẹ̀ tí ó ń gba ipò kìíní. Ìdánwò náà kan àwọn iṣẹ́ pẹ̀lú ìjọba, títí kan awin, ẹ̀bùn owó àti ìrànlọ́wọ́ láti ọ̀dọ̀ onímọ̀. Àtòjọ náà ń díwọ̀n bó ṣe ṣeé rí ìsọfúnni tí wọ́n tẹ̀ jáde àti bí ó ṣe dára tó. Àmì náà kò fi hàn pé iṣẹ́ kọ̀ọ̀kan dé àfojúsùn rẹ̀.

Àkọsílẹ̀ èsì náà fi àmì kíkún fún owó àti ètò ìnáwó, àlàyé nípa àwọn iṣẹ́ àti ìsọfúnni lórí àṣeyọrí wọn. Ó tún tọ́ka sí àìpé kan. A kì í rí ìlànà iṣẹ́ ìgbàlódé fún gbogbo orílẹ̀-èdè tó yẹ nígbà gbogbo. Àwọn olùṣàyẹ̀wò rí i pé ìlànà ìṣípayá ilé ìfowópamọ́ náà gba ọ̀pọ̀ àyídáyè àṣírí tó gbòòrò jù láàyè. Àmì gíga kò yọ àríwísí yìí kúrò.

Ọ̀nà kan wà láti ṣàyẹ̀wò àwọn àkọsílẹ̀. Ẹ̀ka olómìnira tó ń gba ẹ̀hónú ní ilé ìfowópamọ́ náà ń tọ́ àwọn olùlò sí MapAfrica. Yan orílẹ̀-èdè lórí àwòrán ilẹ̀, lẹ́yìn náà yan iṣẹ́ kan. Àkótán rẹ̀ sọ àfojúsùn àti àwọn tí wọ́n retí pé iṣẹ́ yóò ṣe láǹfààní. Ẹ̀ka ìsọfúnni owó ní iye tí wọ́n ti san jáde. Ẹ̀ka èsì ya ohun tí wọ́n fẹ́ ṣe sí ọ̀tọ̀ kúrò lára ohun tí wọ́n ròyìn pé a ṣe.

Fún àpẹẹrẹ ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà, ilé ìfowópamọ́ náà tẹ ìròyìn bí iṣẹ́ ọ̀nà Trans-Gambia ṣe ń lọ jáde pẹ̀lú kóòdù P-Z1-DB0-046. Àwọn ìwé náà ṣàlàyé afárá àti ìmúdára ibi ààlà. Wọ́n ṣí afárá Senegambia ní Oṣù kínní 2019. Àpẹẹrẹ irú iṣẹ́ tí òǹkàwé lè tọ ipa rẹ̀ ni fọ́tò yìí jẹ́. Kì í ṣe ìkéde ìṣí afárá tuntun.

Ohun tí èyí túmọ̀ sí fún ọ. Bí o bá fẹ́ ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ tí AfDB ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ní Nàìjíríà, kọ kóòdù iṣẹ́ àti ọjọ́ orí ìwé kọ̀ọ̀kan sílẹ̀. Ka àyẹ̀wò àkọ́kọ́ pẹ̀lú ìròyìn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde jù lọ nípa bí iṣẹ́ ṣe ń lọ tàbí bí wọ́n ṣe parí rẹ̀. Àfojúsùn inú ìwé àkọ́kọ́ àti èsì tí wọ́n wọn nínú ìwé kejì ń dáhùn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lórí ìdókòwò gbogbo ènìyàn kan náà.