Ẹ jẹ́ ká sọ pé iye owó apẹ̀rẹ̀ oúnjẹ kan ga sí i ní orílẹ̀-èdè méjì tó pààlà pọ̀. Kí òǹkàwé tó lè sọ ibi tí àwọn ìdílé ti rí ìlọsíwájú iye owó tó pọ̀ jù, ó ní láti mọ ohun tí apẹ̀rẹ̀ kọ̀ọ̀kan kó àti ìgbà tí wọ́n gba iye owó náà sílẹ̀. Ìbéèrè yìí nípa fífi ohun tó jọ ara wọn wéra ló wà lẹ́yìn àgbéyẹ̀wò ìṣirò tó ń lọ ní Lomé.
Ní 4 Oṣù kọkànlá, Kọmíṣọ̀nù ECOWAS sọ pé olùdarí ìwádìí àti ìṣirò rẹ̀ ti ṣí ìpàdé iṣẹ́ sílẹ̀ ní olú ìlú Togo. Wọ́n ṣètò ìpàdé náà fún 3 sí 6 Oṣù kọkànlá. Àwọn aṣojú ẹ̀ka ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ń ṣàyẹ̀wò àfọwọ́kọ ìwé ìṣirò ọdọọdún kí wọ́n tó fi ránṣẹ́ sí ìgbìmọ̀ onímọ̀ agbègbè fún ìfọwọ́sí.
Ìwé náà dá lórí nǹkan bí ọgọ́rùn-ún àmì ìwọ̀n tí ìgbìmọ̀ náà yàn. Wọ́n kan iṣẹ́, ìlera, ìṣípòpadà àwọn ènìyàn, iṣẹ́ àgbẹ̀, iye owó ohun ọ̀gbìn àti ohun tí àwọn ènìyàn ń lò. Wọ́n tún kan ìrìnnà tó ní í ṣe pẹ̀lú òwò. Ìkéde náà ṣàlàyé ohun tí ìwé yóò gbé jáde. Kò pèsè ìṣirò tuntun nípa iye owó tàbí iṣẹ́ ní Nàìjíríà.
Iṣẹ́ láti ní ìlànà kan náà bẹ̀rẹ̀ ṣáájú ìpàdé yìí. Ní 2021 kọmíṣọ̀nù dá ẹgbẹ́ onímọ̀ sílẹ̀ pẹ̀lú àwọn ilé iṣẹ́ ìṣirò orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan àti àwọn ẹ̀ka kọmíṣọ̀nù. Nígbà tí ó fi máa jẹ́ Oṣù kẹrin 2025, wọ́n ti ní ìwé ìbéèrè kan náà àti ìtọ́sọ́nà fún fífi èsì ìwọ̀n ránṣẹ́. Wọ́n yan onímọ̀ mẹ́ta ní orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan láti gba àwọn nọ́mbà jọ, tò wọ́n àti ṣe ìṣirò wọn.
Àwọn aṣojú ní Lomé ń ṣàyẹ̀wò bóyá àwọn ìwọ̀n náà yẹ, bóyá wọ́n bá ara wọn mu, àti ibi tí wọ́n ti nílò àfikún ìsọfúnni. Àfojúsùn ọjọ́ iwájú ni ibi ìpamọ́ ìsọfúnni fún agbègbè náà àti ìtẹ̀jáde ìròyìn ìṣirò ní gbogbo ọdún. Ìpàdé náà jẹ́ ìgbésẹ̀ kan. Ètò rẹ̀ kò sọ ọjọ́ tí ìwé tí a fọwọ́ sí yóò jáde.
Ohun tí èyí túmọ̀ sí fún ọ. Nígbà tí àwòrán ìṣirò bá fi iye owó oúnjẹ tàbí iṣẹ́ ní Nàìjíríà wé ti orílẹ̀-èdè mìíràn ní agbègbè náà, ṣàyẹ̀wò àkókò tí wọ́n wọn, ẹ̀yọ ìwọ̀n àti ìtumọ̀ ohun tí wọ́n wọn. Nọ́mbà méjì tó ní orúkọ kan náà lè ṣàpèjúwe ohun ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Iṣẹ́ Lomé dá lórí àwọn ìlànà tí yóò mú kí irú ìfiwéra bẹ́ẹ̀ wúlò.